Vragen aan Jhon:

1.  Hoe lang dans je al?
- Hoe ben je in contact gekomen met hip-hop/streat dance?
- Wat is voor jou het verschil tussen salsa en hip/hop? En qua betekenis van de dans?
- Wat is het verschil in gevoel? En welke spreekt je op dit moment het meest aan en waarom?
- Heb je voorkeur voor een van de twee stijlen?
- Hoe kijk je tegen andere stijlen aan? bijvoorbeeld klassiek ballet?
- Ooit naar een dansvoorstelling geweest?
- Waarom dansen?

2.  Wat vind je omgeving ervan dat je danst?
- Ouders? Vrienden? Familie?
- Beïnvloedt hun mening jou? Waarom?
- Denk je dat mensen die niet dansen iets missen?
- Hoe kijk je tegen de meiden uit je dansgroep aan?

3. Wat doe je, behalve de lessen die je bij Scrooge volgt, met dans?
- Wat wil er je later mee gaan doen?
- Heb je een beeld van hoe goed je wil worden?
- Waar denk je dat je zelf nog veel beter in kan worden?

Het interview met Paul heb ik afgenomen door middel van vooraf opgestelde vragen. Aan de hand van de antwoorden heb ik wel of niet doorgevraagd of juist besloten niet uit te weiden over het onderwerp. De vragen zal ik nummeren aan de hand van de alinea’s in het interview.

Interview Paul

1. Hoelang speel je piano?
- Wat is het moment geweest waarop je echt serieus bent gaan piano spelen?
- Wat vond je zo mooi aan dat stuk? Wat rookte en motiveerde je?

2. Waarom ben je gaan piano spelen?
- Vond je piano spelen meteen heel leuk?

3. Heb je altijd alleen maar klassiek gespeeld?

4. Hoe ben je uiteindelijk bij Naomie terecht gekomen?
- Waarom was je meteen verkocht na de eerste les?
- “GELUKKIG”? leg eens uit?!

5. Wat zijn de grote verschillen tussen de drie docenten die je gehad hebt?

6. Wat vind je omgeving ervan dat je zo fanatiek aan t piano spelen bent?
Ouders? Vrienden? Familie?  Omgeving?

7. Heb je een lievelings componist?

De generale repetitie was bij Paul op school in de theaterzaal, een mooie zaal met podium en een echte ‘Steinway” concert vleugel. Er was een theaterrdocent (Sanna) van Paul bij die Paul begeleidde.
Behalve dat Paul die twee stukken gaat spelen, moet hij ook iets over de componisten vertellen; over hun leven, wat kenmerken voor hun zijn en wat de componisten met Paul doen/voor hem betekenen. De presentatie van Paul besaat dus uit: de stukjes tekst en twee muziekstukken.
De stukken die Paul speelde had ik niet tijdens de lessen gehoord, maar ze waren echt prachtig! De dingen die hij daar omheen vertelde vond ik in eerste instantie niet heel intressant. Dat was dan ook precies het stuk waar Sanna op inspeelde. Ze benoemde dat hij echt fantastisch mooi speelt en dat ze daar ook niets over zal zeggen, ook omdat dat haar vakgebied niet is, maar dat het inhoudelijk gezien een beetje saai en oppervlakkig was:  “Jaartallen vergeten mensen en als je helemaal gaat uitleggen waarom Chopin weinig vrienden had en een moeilijke relatie met zijn vriendig, dan haken mensen af. Het informatieve gedeelte moet kort en bondig zijn en dan willen wij als publiek weten wat deze twee componisten met jou doen, waarom heb jij deze mannen uitgekozen om voor te spelen. Daar komt Paul en zijn liefde voor muziek in beeld en dat is wat het publiek intresseerd. Dode mensen intreseerd niet zo, nee ze willen weten waarom jij speelt wat je speelt.”

Ik vond dit heel waar wat ze zei, want ik zat precies zo te luisteren. De rest van de tijd hebben ze aandacht besteed aan hoe Paul het theatraal intressant kan houden, ze hebben naar zijn tekst gekeken en daar aanpassingen in gemaakt, Paul kreeg ook nog de opdracht om even goed na te denken over wat deze componisten met hem deden en dat goed onder woorden te brengen. Maar dat hoefde daar niet ter plekke. Wat ik ook leuk vond om te zien was dat Sanna aandacht besteede aan de overgangen: hoe kom je op, hoe introduceer je jezelf, hoe ga je dan logisch over naar het spelen, dan weer naar vertellen, dan weer naar spelen en als laatste afsluiten. Hier hebben ze een tijdje over zitten puzzelen. Ik vond dit zo leuk omdat het alleen maar ging over het presenteren, de theatraliteit van het geheel en een logisch verloop hiervan. Er kwam dus bij de voorspeel(muziek)avond een heel andere kunstdicipline kijken; namelijk ‘theater maken’, theater in dienst van de muziek.

Het sterke van deze voorstelling vond ik dat de dansers en choreografen op een heel pakkende manier essentiële onderwerpen die spelen bij jongeren/pubers/middelbare scholieren wisten aan te snijden. Onderwerpen als pesten, buitensluiten, mee lopen, andere sekse verkennen, confrontaties aangaan of tegen komen, niet geaccepteerd worden, enz, enz, enz. Ik vond dit best raken en gedurfde onderwerpen; ze wonden er geen doekjes om dat deze dingen gewoon voorkomen in het dagelijks leven. Aan de hand van een mix van theater en dans uitte de dansers hun gevoelens: wat het met ze deed als er iemand gepest werd.  Het sterke was dat je alle emoties op het toneel tegelijkertijd ziet. Om het pest voorbeeld aan te houden:  het verdriet/ongeluk/radeloosheid van degenen die gepest wordt, het gemene van de pester en de invloed die hij op de meelopers heeft, de meelopers die ergens beseffen dat het niet goed is wat ze doen maar toch meedoen om zo zelf niet uit de boot te vallen, de ongemakkelijkheid van de mensen die zien wat er gebeurd maar en doen alsof hun neus bloed en de  ‘helden’  die de pesters aanspreken op hun gedrag en daarmee ook de meelopers  ‘wakker schudden’. Zo zijn er allerlei voorvallen die op het toneel gebeuren waarin iedere artiest anders in de situatie staat en dus ook anders handelt. Ik denk dat veel jongeren zich kunnen herkennen in het gedrag van de dansers en op die manier een boodschap meekrijgen van wat voor een gevolgen hun en/of andermans gedrag (wel of niet) voor een ander kan betekenen.

Hoe lang speel je al Piano?
” Eehhmm, ik denk zo’n jaartje of tien. Ja tien jaar, dus je treft me precies in mijn eerste jubileum jaar! Dat is leuk zeg, hahaha! Maar misschien is het ook wel al 11 jaar. Dan hebben we mijn jubileum net gemist…Maar ik was 7 of 8 toen ik begon. Maar sinds vier-vijf jaar dat ik er wel echt serieus mee omga. Hoe dat komt? Toen ik een jaar of 13 was speelde mijn broer een stuk van Beethoven, de “Mondscheinsontate” deel drie. Dit vond ik echt waanzinnig mooi: het is een stuk dat waanzinnig snel gaat en woest is, waar hele mooie overgangen tussen lage noten, die als een soort continue doorratelende donder klinkt, en hoge nootjes die ook snel gaan, maar als een soort doorbrekende eerste zonnestraal klinken na die heftige onweersbui. Ook sprak het mij aan dat het zo’n lang stuk is en dat ik erdoor geboeid bleef, het wist mijn aandacht vast te houden. Toen kwam ik er achter dat we thuis ook een CD hadden waar dit nummer op staat, gespeeld door Mauricio Pollini. Tsja en toen was ik verkocht…Die man weet zo op de juiste manier het stuk te spelen, iedere intentie klopt en voel je ondanks dat het een CD opnamen is. En zo is het begonnen. Ik wilde dat stuk ook gaan spelen en speelde zo doende mijn handen los.”

Je vertelt dat je broer ook piano speelt, ben jij via hem ook piano gaan spelen?
” Nou niet echt door hem. Mijn broer en zus zaten al op piano les en mijn moeder vond het wel zo makkelijk om mij er dus ook op te zetten. Ik vond dat wel prima toen.”

En vond je piano spelen al vanaf moment 1 heel erg leuk om te doen?
“Ik vond het wel leuk, ja, maar er waren ook tijden dat ik het wat minder leuk vond. Als ik bijvoorbeeld bij vriendjes was spelen en ik moest dan weg omdat ik pianoles had. Ja dan waren er natuurlijk wel eens momenten dat ik liever lekker bleef spelen bij me vriendjes en kon ik er goed zuur van zijn dat ik les had. Maar mijn leraar toen was wel altijd heel motiverend en die snapte ook wel dat pianospelen op die leeftijd niet altijd leuk is en dat je natuurlijk als kind soms liever bij je vriendjes blijft spelen. Maar hij heeft me er dus wel altijd van weten te overtuigen dat ik moest blijven spelen. “

Heb je altijd alleen maar klassiek gespeeld?
“Nee, bij mijn eerste leraar heb ik ook liedjes gespeeld als bijvoorbeeld “Titanic”, “James Bond”, “Super Mario”  maar ik kwam er als snel achter dat ik dat niet wilde. Ik wilde echt klassiek spelen en meer techniek en theorie aangereikt krijgen dan ik kreeg. Ik vond dat mijn leraar daar toen veel te weinig aan deed en hij vermeerderde dit ook niet echt toen ik erom vroeg. Dat is uiteindelijk de reden geweest dat ik ben geswitcht naar een andere docente. Ik kwam bij haar terecht via mijn moeder, die speelde dwarsfluit bij haar, maar zij gaf ook pianoles. Een belangrijke reden dat ik les bij haar ging volgen was dat zijn in goed contact staat met het conservatorium en dus weet wat voor een  niveau je moet hebben als auditant. Toen ik bij Coosje (zo heet zij) kwam heb ik (om het maar even zacht uit te drukken) een technische schop onder mijn kont gekregen: ik werd gebombardeerd met Bach en Czerney. Bach heeft veel stukken gemaakt die echt bedoeld zijn om de basis van de techniek te leggen. De techniek die ik dus miste. Czerney gaat meer over de techniek van je klavier kennen: je oriëntatie op de toetsen (met sprongen van handen over de toetsen, grote afstanden en dan in een keer de juiste noot te pakken hebben, en onregelmatige loopjes enzo). Eigenlijk moest ik helemaal opnieuw beginnen want behalve dat mijn techniek zwaar bijgespijkerd werd moest ik ook opnieuw mijn klankvorming ontwikkelen. Eigenlijk moest ik de piano als instrument en het pianospelen zelf opnieuw leren ontdekken.”

En hoe ben je dan uiteindelijk bij Naomie terecht gekomen?
“Ja, dat is een heel leuk verhaal: ik was in het conservatorium omdat ik een meisje uit mijn klas, die daar vooropleiding zang doet,  moest begeleiden, maar zij was een beetje laat. Dus ik zie een vleugel staan en begon met inspelen. Toen werd ik benaderd door Naomie of ik op de vooropleiding zat. Ik vertelde van niet, maar wel dat ik serieus bezig ben met piano spelen en dat ik wel graag naar het conservatorium wil. Zo babbelden we even door en uiteindelijk vertelde ze dat ze mij muzikaal erg rijp vond voor mijn leeftijd en dat ze me graag les zou willen geven. Tsja dan sta je wel even met je bek vol tanden zeg maar… Ik heb toen haar nummer gekregen en na twee maanden heb ik haar opgebeld om te vragen of ik een proefles bij haar mocht volgen. Naomie wist nog precies wie ik was en tuurlijk mocht ik komen, sterker nog, dezelfde week nog. Tsja en na die ene proefles was ik verkocht…Dat kwam door haar hele manier van muziek benaderen en behandelen: het is niet alleen iets wat op papier staat geschreven maar het is iets wat vanuit je eigen lichaam moet komen, vanuit je gevoel, vanuit alle gekke plekken in je lichaam, niet alleen uit je vingers. Ik besefte me dit doordat ik tijdens die proefles een stuk van Bach speelde (Opus 32) waarvan ik dacht dat ik het wel redelijk kon spelen. Toen ze dit stuk echter ging analyseren en vertellen wat het eigenlijk wilde vertellen en hoe je dit dan moest spelen enzenzenz…ging er echt een hele nieuwe benadering voor me open. Zij maakte van een alleen technische Bach  ook een muzikale Bach! Ook was ik echt onder de indruk van Naomie als persoon: de manier waarop ze les geeft, haar wil en inzet om me in een les zooo veel mee te geven, en ze speelt zelf echt waanzinnig mooi en inspirerend. Ja ik was echt geïnspireerd door haar en dat ben ik eigenlijk nog steeds. Ik heb toen een maandje bedenktijd genomen omdat ik bij mijn andere docente toch ook wel veel leerde, maar heb toen nog een proefles genomen en heb de stap gewaagd. GELUKKIG! Ja, want ik heb zo veel geleerd van Naomie, en nog steeds. Ze weet precies de juiste dingen aan te boren en dingen uitteleggen d.m.v. metaforen en weet ik veel niet wat. En het leuke is dus dat dit allemaal gebeurd zonder dat ik het idee heb dat ik een overdosis info krijg: ik raak niet vol, kan blijven absorberen! Dat was ook nieuw voor mij: bij Coosje wilde ik nog wel eens vol raken van de info die ik daar kreeg en dan blokkeer je ook weer op een bepaalde manier. Naomie weet het dus zo te brengen dat ze oneindig veel informatie op mij kan afvuren en dat ik het nog opneem ook zonder vol te raken!”

Als je nou deze drie docenten naast elkaar zet, wat zijn dan de grote verschillen?
” Nou bij de eerste docent ging het eigenlijk vooral om het speelplezier en het spelen van mooie, populaire stukken. Coosje was dus echt reuze technisch, zo technisch dat mijn muzikaliteit er een beetje op achteruit ging. En ik vond dat ze niet zo goed kon verwoorden of uitdrukken wat ze duidelijk wilde maken, maar dat besefte ik me ook pas toen ik bij Naomie kwam die dat dus wel heel goed kan. En Naomie legt de nadruk vooral op muzikaliteit. Maar dan wel het soort muzikaliteit die niet zonder de techniek kan bestaan waardoor er een natuurlijk evenwicht komt te liggen tussen muzikaliteit en techniek: je kan muziek niet uiten zonder techniek want de techniek geeft je de middelen om jezelf en het stuk dat je speelt muzikaal gezien zo nauwkeurig of goed mogelijk uit te voeren.”

En je omgeving? Hoe reageren die op je fanatieke pianospelen?
Haha, directe omgeving in de zin van onderbuurvrouw niet zo heel goed, die is iets minder blij met me, maar goed. Nee maar me familie heel goed. Me ouders stimuleren me heel erg. Anderhalf jaar geleden hebben we ook een vleugel gekocht omdat je daar zoveel nauwkeuriger op kan werken dan op de piano die we hadden. Een vleugel laat veel nauwkeuriger horen welke klanken er geproduceerd kunnen worden, het is dus heel belangrijk voor je techniek vorming omdat je dan via je gehoor kan checken of je de techniek goed uitvoert. En mijn vrienden, ja, een groot deel van hun zijn zelf ook vrij fanatiek bezig met muziek maken, een aantal zitten op de vooropleiding van het conservatorium, wel richting pop of jazz, maar we respecteren elkaars muziekrichting wel heel erg. En het weerhoud ons er ook niet van af en toe even lekker te jammen bij iemand thuis. Soms krijg je wel eens reacties van: ‘wel een beetje suf hoor, drie uur op een dag studeren’ maar ik zie dit eigenlijk altijd als onwetendheid. Het demotiveert absoluut niet. En het scheelt dat het niet mijn echte vrienden zijn die dit zeggen, die snappen het namelijk wel en respecteren dat ook.”

Als laatst ben ik wel nieuwsgierig of je een lievellings componist hebt, eentje waarvan je het liefst stukken speelt.
“Eerst was dat natuurlijk Beethoven omdat daar mijn hele motivatie om goed piano te kunnen spelen vandaan kwam. Nu vind ik het wel moeilijk om te zeggen…Ik speel op het moment zo veel verschillende stukken van verschillende componisten, ook componisten waar ik  nog nooit van gehoord had…Ik zit eigenlijk nog een beetje in een verkenningsfase wat dat betreft. Maar Chopin vind ik een fijn karakter hebben in zijn stukken: er zit vaak een beetje melancholie in, de stukken zijn vaak lang en er zitten van die grappige stukjes tussen. Bijvoorbeeld in het stuk ‘ Cherzo’  (in bes klein) : het begin is erg dramatisch en bombastisch en dan in het midden is er ineens een stuk wat heel vrolijk, schattig, lief en zachtaardig is. Chopin heeft een mooie balans weten te vinden in het samenvoegen van verschillende contrasten. En natuurlijk heeft Chopin van die heerlijk vrolijke walsjes die altijd leuk zijn om te spelen!

Jhon is 15 jaar , van Colombiaanse afkomst en woont sinds 3 jaar in Nederland. Van huis uit is hij opgegroeid met salsadansen: dat wordt in Colombia door iedereen gedanst en bij veel feestelijke gelegenheden gedanst. Eigenlijk kan iedereen in Colombia salsa dansen, het hoort bij het land. Met de hip-hop en urban dansstijlen is Jhon in Nederland pas in contact gekomen. Hij kenden het wel een heel klein beetje vanuit Colombia, maar het komt daar niet echt voor. Je ziet het wel eens op TV of hoort het op de radio, maar echt dansen zie je er niet. Jhon kent ook geen plek waar je les kan volgen in deze stijlen. Soms zie je het wel eens op straat, maar dan wordt het eigenlijk een beetje vreemd gevonden. Salsa is echt de dansstijl die geaccepteerd wordt. In Nederland zie je het echter overal, hip-hop en urban: op tv zie je het overal. Op school heeft Jhon voor het eerst hip-hop/urban dans gehad: “Bij een project (Top – Scoren) op school moest je je inschrijven voor verschillende activiteiten, het leek  mij wel leuk om te dansen.” Zodoende kwam hij dus bij Scrooge terecht. Nadat het project was afgelopen vond Jhon het dansen zo leuk dat hij lessen bij Scrooge is blijven volgen, samen met nog een meisje uit zijn klas.
Ik vroeg Jhon waarom hij voor dansen had gekozen en niet voor een andere sport: “Ik  vind het gewoon heel leuk om te dansen, om dansjes te leren, het ziet er wel goed uit. Ook vind ik het leuk om op leuke muziek te dansen, dan gaat het zo lekker. Ik vind het ook altijd moeilijker om op een nummer te dansen dat ik niet zo interessant of leuk vind, maar dan moet ik echt extra mijn best doen om de dans toch mooi en leuk te maken omdat het anders ook stom is om naar te kijken, maar ik vind dat soms best moeilijk.”
Zijn ouders vinden het wel een beetje een rare dansvorm en snappen het principe niet helemaal, maar dat weerhoudt Jhon er niet van drie keer in de week naar de danslessen van Scrooge te komen. Ook zijn vrienden dansen allemaal niet. Ze vinden het wel leuk dat Jhon danst, maar zelf voetballen ze liever. Jhon vindt voetballen ook leuk, maar dat is iets heel anders: ” Van dansen krijg je zo’n lekker gevoel van binnen, alsof alles licht gaat geven hier (hij wijst op zijn borstkast). Ik word er gewoon vrolijk van en dat voelt fijn en dat is wel een ander gevoel dan met voetballen ofzow.” Jhon denkt niet dat mensen die niet dansen dit gevoel niet kennen: ” Ik denk dat iedereen dit gevoel bij een ander iets krijgt. Bij mij is dat bij dansen, maar dat hoeft niet echt voor een ander zo te zijn.” Ik vraag hem of  hij dat fijne gevoel ook bij het salsa dansen krijgt, maar dat is niet zo. Salsa dansen is zo anders, wat professioneler ofzo, hij weet het niet precies, maar het is wel heel anders. Hip-hop enzo is wat stoerder en daar kan je een beetje iemand anders spelen, uit een clip ofzo of gewoon even heel stoer doen zonder dat dat stom is en met salsa is het gewoon salsa: wat gewoner.
De mensen uit de dansgroep ziet hij ook als zijn vrienden, veel komen er ook uit Colombia en onderling spreken ze ook vaak Spaans. Hij spreekt verder niet met ze af buiten school, maar met dansen is het wel echt gezellig. Ook op school zit Jhon in een dansgroepje. Er zit niemand uit zijn klas bij, wel iemand die hij kent van een andere klas, maar voor de rest kende hij daar niemand voordat hij in de groep kwam. Hij moest auditie doen om in de groep te komen want ze gaan over een paar weken naar New York met deze groep om daar een week lang dansworkshops te krijgen. Het auditie doen was erg spannend: ” Ik danste samen met 2 andere meisjes, met ze drieën hadden we een dansje gemaakt, maar de jury zei dat die meisjes niet zo opvallend waren en dat ik daardoor ook een beetje wegviel en niet zo opviel. Dus we waren niet door, maar toen heeft mijn juf met de jury gesproken en gezegd dat ik wel echt beter kan dansen dan ik had laten zien, want dat kwam dus ook een beetje door die meisjes en omdat het dansje een beetje saai was, en toen kreeg ik dus als enige van iedereen nog een tweede kans en toen mocht ik er wel bij! Echt heel blij was ik toen.” In totaal deden er 65 kinderen mee voor de auditie en er zijn er 15 uitgekozen voor het NY project.

Gelukkig komt na een kwartier Jahn alsnog binnen met een grote smile op zijn gezicht. Hij duikt snel achter het gordijntje aan de zijkant van de ruimte wat de kleedkamer moet voorstellen en verschijnt met een ander T-shirt aan. Ik betrap me erop dat het me ontroerd te zien hoe gretig de blik in de ogen van Jahn is: hij heeft er zo te zien erg veel zin in, ondanks dat ie 20 minuten te laat is. Zonder gene loopt hij dwars tussen de dansende mensen door en gaat weer op oprecies dezelfde plek als vorige week staan: recht acher Scrooge. Ik bedenk me dat dit eigenlijk wel typisch is omdat hij op deze plek Scrooge natuurlijk wel heel goed kan zien, maar zichzelf niet in de spiegel. Iets wat je de meiden uit die groep niet snel zou zien doen aangezien die erg veel waarde hechten aan of hun haar en kleding nog wel goed zitten.
Zodra Jahn op de vloer staat is hij helemaal op Scrooge gefocust: hij wil meteen het onderste uit de kan halen en zien hoe de passen gaan. Doordat Jahn zo op de benen van Scrooge zijn gefocust zijn zijn  ogen neergeslagen. Dit merkt Scrooge op en hij gaat vlak achter Jahn staan. Ik vond dit zo’n mooi moment omdat ze even een moment van samen dansen hadden, leraar en leerling, en je kon zien aan Jahn dat hij er volop van genoot. Toen ze even zo dansde zei Scrooge iets over hoe zijn focus nu is: recht vooruit en dat dat een heel gevolg heeft voor zijn lichaamshouding: met open focus is je houding ook open en sta je recht op waardoor je meer uit kan stralen. Terwijl als je focus naar beneden is, ookal is het om te kijken hoe een ‘movement’ gaat dan sluit je je jezelf af, wordt je kleiner wat je weer belemmert om voluit te kunnen dansen. Ik zie aan de schittering die in Jahns ogen verschijnt dat hij begrijpt wat Scrooge bedoeld en dat hij geniet van de extra individuele aandacht die hij krijgt en het kleine moment van even samen met Scrooge.

Het leuk aan Jahn vind ik dat hij zo leergierig en enthousiast is. Tijdens de free-flow warming-up pikt hij bewegingen echt heel snel op. Hij heeft een natuurlijke bounce in zijn lichaam waardoor het uitvoeren van de bewegingen hem van nature makelijk af gaat. Dit is echter geen reden voor hem om ‘lui’ te worden in zijn dansen; een arm beweging is niet alleen een arm beweging, maar een hele beweging met het lichaam waar uiteindelijk alleen de arm ‘zichtbaar’ beweegt. Hij is vanuit zichzelf bezig met het ontwikelen van total body movement en het bewustworden van wat zijn lichaam doet en kan. Bij dit laatste punt (bewustworden lichaam) kon ik heel mooi een ontwikkeling zien met de vorige les: Scrooge gaf hem toen een correctie over zijn armgebruik, dat hij zich bewuster moest worden van waar zijn armen zijn (ten opzichte van zijn lichaam en ruimte) en wat ze precies doen. In deze tweede les  die ik heb gezien (er hebben 5 lessen tussen gezeten) zag ik echt vooruitgang hierin. Dit had niet alleen te maken met dat hij beter wist waar zijn armen waren, maar je kon zien aan zijn plaatsing in de ruimte dat hij bewuster was van de placering van zijn lichaam en de bewegingen die hij maakte. De dansjes zagen er strakker, helderder en bewuster uit, minder ongecontroleerd en ‘onverwachts’. Met deze eigenschap onderscheid Jahn zich echt van de rest van de groep. Samen met nog een ander meisje zijn zij duidelijk de mensen die de groep omhoog trekken. De anderen meiden lijken een minder bewustzijn te hebben van wat ze aan het doen zijn. Een mooi voorbeeld hiervan is de handstand die Scrooge elke les even met ze oefent. De leerlingen moeten 1 voor 1 een soor handstand maken, steunend op 1 hand en 1 onderarm. Scrooge geeft ze de opdracht om op de beat van de muziek in 4 tellen naar beneden te gaan en op de 5e tel de handstand te maken. Jahn is de enige die duidelijk de beat’s verwekt in het naar beneden gaan (in stukjes) en daadwerkelijk op de 5e tel in de handstand stond. Dit moment vond ik een mooie weerspiegeling van het geheel, omdat hierin veel kwaliteiten van Jahn terug gezien kunnen worden: zijn bewustzijn van de muziek en de invulling hiervan, gevoel voor ritme en timing, de wil om ook goed te timen/uit te voeren en het plezier en gelukzaligheid die hij terug krijgt van Scrooges zijn bevestiging dat hij het goed doet.  

Kortom: ik ben fan van Jahn! Hij heeft zo’n oprecht open blik in zijn ogen waar het fanatisme vanaf druipt. Hij wil en wil en wil en zet door zet door zet door. Hij is alert, pikt snel de dansjes en passen op, weet waar Scrooge het over heeft als hij een nieuw dansje wil gaan doen, enz enz enz. Dansen doet hij voluit, hij verdiept ze in zowel de bewegingen als in de muziek. En alles met een grote lag op zijn gezicht.

Ik vind dat Scrooge op een heel andere manier les geeft dan de vorige keer. Ik vind deze keer het evenwicht tussen het vragen van dicipline en alertheid van zijn leerlingen en het complimenten geven en het motiveren/stimuleren, veel beter verdeeld. Hij weet de jongeren op een pakkendere manier voor zich te winnen waardoor ze fanatieker meedoen. Hij haalt hier het groepsverband bij aan en het feit dat ze voor een optreden aan het trainen zijn: als 1 iemand het dansje niet weet, dan staat de rest van de groep ook voor paal terwijl zij het wel weten, dus doe beter je best zodat je de groep niet laat vallen.

Samen gaan we naar Naomie. In de kamer waar Paul les in heeft staan 2 vleugels: een les vleugel en een concert vleugel. Paul verteld me dat alleen als hij een stuk helemaal beheerst, hij bij hoge uitzondering op de concert vleugel spelen…serious shit dus…

Al bij de eerste noot die Paul aanslaat zie ik dat hij er veel beter inzit dan de vorige keer. Het grappige is dat ik het eerder zie dan hoor. Zijn hele lichaamstaal spreekt muziek en is puur op de vleugel gericht. Dit was de vorige keer absoluut niet het geval, toen was zijn houding veel neutraler. Nu lijkt hij echter vanaf minuut 1 in de vleugel te willen kruipen.

Paul begint met het stuk waar ik in mij vorige blog een stukje over het riedeltje van de bliksem heb geschreven. Ik sta versteld van hoeveel verandering in 3 dagen heeft plaatsgevonden in zo’n klein stukje van het stuk als geheel. Ik besef me dat muziek pas echt volmaakt is als iedere noot uit het stuk op de haar na is uitgezocht en bestudeerd. Dat is dus waar ze vorige keer mee bezig zijn geweest (als het gaat om dit stuk) en dat is terug te horen ook. Er vallen in eens veel meer details van de muziek op: wanneer welke melodie uitblinkt, wanneer de begeleiding van de linkerhand zo subtiel is dat je deze bijna niet hoort en juist daardoor enorm opvalt door de subtiliteit.

Aan alles merk ik dat Paul er zo veel beter in zit dan de vorige keer: hij beweegt mee met zijn muziek, alsof hij probeert in de piano en zo in de muziek te kruipen. De correcties die hij krijgt lijken veel sneller opgepikt te worden, hij kan ze sneller verwerken, weet eerder waar Naomie op doelt. Het is alsof Naomie en Paul meer op een lijn zitten dan de vorige keer, meer dezelfde taal spreken, elkaar op een verfijndere aanvoelen. Er zijn minder woorden nodig om te verhelderen. Verder kan ik aan Paul zijn rug zien dat hij de verschillende technieken beter weet te gebruiken: ik kan de spieren op zijn rug door zijn T-shirt heen zien bewegen, steeds op een andere manier, met een andere druk erachter. Ik vind het echt fascinerend. Alsof ik me bij deze les pas realiseer wat (goed) piano spelen inhoudt, iets wat me de vorige keer niet was opgevallen, of waar ik in ieder geval niet bij had stilgestaan.

Iets wat Paul nu ook deed wat hij vorige keer niet deed, was zelf met vragen komen: ” Hoe moet ik dit spelen, meer zo….of meer zo…” Naomie: ” Wat zou jij doen?” ” Paul: ” Nou als ik naar de rest van het stuk kijk, dan wordt het thema al eerder hier zo gespeeld en hier zo, dus dan zou ik het persoonlijk hier zo spelen.” Naomie: ” Nou ik vind dat je een goede smaak hebt, het is mooi zoals je het speelt.” Paul nam zelf wat meer initiatief in zijn vragen of in het doorvragen qua verheldering van iets. Dit kwam voor mij over alsof hij nu toch echt relaxder was dan de vorige keer.

Achteraf had ik heel even met Paul gesproken nog over hoe hij de les vond gaan: “Wat een verademing na de vorige keer, dat was echt zo vreselijk! Om een les te moeten doen terwijl je van te voren al weet dat het niet zo’n goede les gaat worden…”

Helaas moest ik vrij vlot weg omdat ik naar een andere afspraak moest, maar ik heb dit weekeind met Paul afgesproken om het interview te houden.

Paul begint met een stuk van Mazowski. Naomie blijft staan en buigt af en toe een beetje naar voren; het lijkt wel alsof ze dit doet om beter te luisteren wat Paul speelt. Halverwege het stuk moet Paul stoppen, de vingersetting klopt niet. Vinger 3 (= middelvinger) kan wel, maar is niet handig als je verder anticipeert op het stuk. Samen lopen ze stukje voor stukje de muziek door om de vingersetting rond te krijgen. Terwijl Paul doorspeelt krabbelt Naomie af en toe een aanwijzing (ik gok vingersetting) en noemt zij vingers op die gespeeld moeten worden. Regelmatig wordt Paul onderbroken om een specifiek stukje uit te pluizen. Dit gaat eigenlijk steeds om de vingersetting, maar wel steeds om een andere reden: soms gaat het omdat je anders niet uitkomt in de rest van het stuk, dan moet er een andere vinger genomen worden omdat bijvoorbeeld een duim te veel accent op een noot legt terwijl dit niet de bedoeling is, dan weer om een loopje (verdeling van de noten) regelmatig te krijgen, enz…

Ik zit echt met “grote oren” te luisteren. Aan de analytische manier waarop het stuk benaderd en behandeld wordt kan ik de conclusie trekken dat Paul dit stuk nog niet zo lang speelt. Maar juist daarom is het interessant om te zien en horen hoe het stuk technisch wordt geanalyseerd en tot stand komt. De manier waarop dit gebeurd is heel prettig om naar te kijken en luisteren. Naomie heeft een hele prettige manier van les geven. Haar stem geluid is heel vriendelijk en zacht wat een ontspannen sfeer creëert zonder dat het zweverig of ongeloofwaardig wordt. Ook haar manier van verbeteren en aanwijzingen aan Paul gebeurd op een zelfde manier, ook weer zonder dat het soft of ongeloofwaardig wordt. In mijn ogen komt dit omdat Naomie ongelofelijk goed weet waar zij het over heeft, de kennis die ze heeft draagt ze vol liefde over aan Paul, die gulzig is en zo veel mogelijk observeren en toe te passen in zijn piano spel. Hij krijgt opdracht om voor de volgende week het stuk te analyseren: waar in het stuk moet de tonaliteit naar voren komen, de vingersetting moet kloppen, rechts en links moeten onafhankelijk van elkaar uigezocht en geanalyseerd worden ( de twee handen/melodielijnen kunnen pas samen gaan als je van alle twee exact weet wat ze doen).

Het tweede stuk waar ze zich over buigen is een stuk van Bach. Paul begint het stuk uit zijn hoofd, maar loopt halverwege vast. Volgens mij is het een stuk wat Paul al langer speelt. Deze conclusie trek ik omdat hij het deels uit zijn hoofd kan spelen en omdat Naomie hier op heel andere punten aandacht en nadruk legt dan bij het eerste stuk. Bij Mazowski was er vooral sprake van technische analyse terwijl ze hier meer ingaat op de gevoel/de sfeer die het stuk draagt en wat Paul moet doen om dat tot gehoor om te zetten. Samen zoeken ze naar de juiste spanning van het stuk.  Ik vind het inspirerend om te zien hoe Naomie dit aanpakt: ze gebruikt tal van metaforen en heeft vindingrijke uitspraken waarmee ze Paul probeert te prikkelen te spelen wat ze bedoeld. Soms moeten er een paar voorbeelden de revue passeren voordat Paul de juiste essentie eruit weet te halen. Mooi is te zien dat Naomie hier rust en tijd voor neemt om Paul exact te laten begrijpen wat ze bedoeld. Voorbeelden van uitspraken zijn bijvoorbeeld: ” Wees minder bang voor het stuk, probeer het eens langzamer te spelen en zo te genieten van wat je speelt ipv dat je bang bent voor de noten die komen gaan. Probeer niet aan de noten te denken maar ze te voelen.” of: ” probeer meer te proeven met je gehoor.”

Het laatste stuk is een stuk van Beethoven. Hier betoverd Paul me echt met wat hij kan. Het lijkt wel of hij de muziek is, alsof hij samen vloeit met de vleugel en de muziek. Hij lijkt in de vleugel te verdwijnen. De noten die hij aanslaat slaat hij met zijn hele lichaam aan. Het zijn niet alleen zijn handen en armen, maar ik kan zo de spieren op zijn rug zien werken aan een verdieping van de noten. Het is echt prachtig om te horen en te zien.  In mijn oren was dit stuk af en perfect, Naomie denkt daar echter anders over. Ze vindt het goed gespeeld, maar aan muzikaliteit kan nog veel gesleuteld worden. En dat is dat wat ze gaan doen. Er komt weer een hele rij metaforen, voorbeelden en prikkelende uitspraken naar voren als: “Je moet zo stevig op je kruk zitten als de wortels van een oer oude boom en die stevigheid moet door je lichaam stromen, dat is je steun, en van daaruit kan je gaan spelen.” ” Het puntje van je kruk is het centrum van je kracht.” “Als je beweging stopt, stopt de klank ook.” “Kijk naar buiten als je dit speelt.”  Verder wordt er aandacht besteed aan waar een bepaalde aanslag vandaan moet komen. Dan gaat ze achter Paul staan en geeft met haar duimen drukpunten op zijn rug, schouders, bovenarmen, polsen, vingers, maar net waar op dat moment de kracht vandaan moet komen om een bepaalde akoestiek te laten ontstaan.  In het kort gezegd gaat het hier over het verloop van de golf in de muziek en hoe deze gespeeld moet worden: waar zwelt deze aan, waar neemt deze af, waar moet het de diepte in en waar omhoog…

Mooi vind ik om te zien hoe Naomie Paul instrueert, motiveert, corrigeert en stimuleert. Ze heeft een hele brede benadering, boord veel verschillende gaten aan tijdens de les. Ze gaat in op veel verschillende aspecten van muziek: zowel muzikaal als theorie behandeld ze. Hier boven heb ik al beschreven hoe aan muzikaliteit wordt gewerkt. De theorie passeert heel subtiel: af en toe als Paul even spaak loopt in een stuk of als ze bezig zijn aan een stukje, vraag Naomie in welke toonladder het staat en welke kenmerken van die bepaalde heeft (donker, laag qua akoestiek) en hoe Paul die dan vervolgens moet spelen. Er heerst een sfeer van brede benadering van muziek in Naomie die ze op een heel mooie, creatieve manier weet te projecteren op Paul. Verder vind ik Naomie niet alleen veelzijdig in haar docentschap, ze is ook veelzijdig in manieren van prikkelen en stimuleren van Paul. Voorbeelden die ze geeft spreken allemaal tot de verbeelding. Sommige slaan wel aan, andere niet, maar ze zoekt net zo lang totdat Paul begrijpt wat Naomie bedoeld. Een mooi voorbeeld vond ik een lage, snelle, een paar keer terug komende ’riedel’ die Paul moest spelen maar waarvan steeds een aantal noten wegvielen. Naomie probeerde de intensiteit van deze riedel zo te benaderen dat Paul daardoor alle noten hoorbaar en met de juiste accenten zou spelen. Het op een bepaalde manier van op de pianokruk zitten is hierbij de revue gepasseerd, de diepe wortels onder de grond, ze heeft op zijn rug drukpunten te geven, ze heeft het zelf voor gespeeld, maar toen ze zei dat de noten eigenlijk een soort donder waren die kort na de bliksem volgt begreep Paul pas echt met wat voor een intentie deze vier nootjes gespeeld moesten worden. Het mooie is dat je dan ook gelijk het verschil hoort.

Paul zelf vond de les niet zo heel goed gaan. Hij had last van zijn lenzen waardoor hij ook een beetje moeite had om zijn bladmuziek te kunnen lezen. Verder vertelde hij dat hij moeite had om de correcties die Naomie hem gaf toe te passen. Hij begreep ze wel, maar het lukte hem niet om ze naar muziek/de vleugel te vertalen. Ik vroeg naar het hierboven geschreven voorval over de donder. Ik vroeg of het niet gewoon een kwestie is van harder de noten aanslaan als ze weg vallen. Ook omdat Naomie het stukje had voorgespeeld en zij meer volume uit de vleugel produceerde dan Paul. Dit is echter niet het geval, vertelde Paul mij, omdat het niet gaat over het aanslaan zelf, maar de manier waarop je aanslaat, de techniek van het aanslaan. Hij beheerst die bepaalde soort techniek die vereist is om de juiste klank te creëren bij dat specifieke stukje nog niet zo goed waardoor de noten ‘zwakker’ klinken dan wanneer Naomie het speelde. Dit vond ik een interessant gegeven omdat hier het hele muziek maken misschien wel over gaat: het zo beheersen van verschillende technieken om verschillende klanken en akoestieke te kunnen creëren dat je een stuk kan vullen met de veelzijdigheid aan kleuren die het draagt.

Paul is echt een hele open, eerlijk, enthousiaste en oprechte jongen. Dit merk ik aan de manier waarop hij direct een hele open houding aan neemt, eigenlijk neemt hij deze niet aan, zo is hij gewoon. Dat kan je voelen. We praten even over de opdracht en wat de bedoeling daar nou precies van is, maar al snel dwalen we af en beginnen we het over Paul te hebben, over op welke school hij zit, in welke klas, welk profiel hij volgt, waar hij vandaan komt, enz enz enz…Het leuke vind ik, is dat hij dezelfde nieuwsgierigheid naar mij toe heeft als ik naar hem. Dit maakt dat ik het zo een open jongen vind. Doordat hij alle vragen die ik hem stel ook terug stelt komen we op een zelfde soort niveau te zitten. Ik ben niet degene die volgt en interviewt, maar Paul is ook oprecht geïnteresseerd in mijn leven. Door deze wederzijdse interesse is de sfeer meteen heel relaxed en open. Ik voel me echt erg op mijn gemak bij hem. (Dit had ik niet zo bij Scrooge, daar was wat meer afstand tussen mij en de groep, maar dat komt denk ik doordat je dan tegenover een groep staat ipv 1 op 1 met iemand. Ik ben benieuwd hoe het gaat als ik 1 op 1 ben met Jhon, of het me dan ook lukt zo een chille sfeer te creëren. Maar ik merk dat het nu bij Paul ook van zijn kant komt en dat maakt het geheel ontspannen).

Als we op weg gaan naar het adres waar hij les heeft vraag ik of hij zin heeft in zijn les. Hij verteld dat hij vandaag een beetje “bang” is omdat hij gister bij een meisje in Naarden was, maar hij wilde daar niet blijven slapen, ( dat was nog niet zo gepast, als ik begrijp wat hij bedoeld ) Gelukkig woont zijn neef, tevens beste vriend, ook in Naarden en kon hij daar blijven slapen. Het enige was dat zijn neef net een nieuw baantje heeft in een cafeetje heeft en die avond moest in werken, maar dat was geen probleem want Paul kon gewoon komen, hij zou rond een uurtje of 1 wel klaar zijn. Helaas was dat 3 uur later waardoor Paul niet zo veel had geslapen en vrij moe was. Hij had die dag al gestudeerd en merkte dat hij moeite had zich te focussen op de muziek. Dit was voor hem de eerste keer dat hij vermoeid een les inging en hij maakte zich dus een beetje ongerust of dit wel een goede les zou worden…  een mooi voorbeeld over de openheid waarmee Paul mij in zijn leven introduceert.

Ik schiet een man aan die mij vriendelijk te woord staat en verteld welke flat de juiste is.  Daar aan gekomen moet ik even zoeken voordat ik de ingang van de sportschool vind. Deze is net om de hoek van
waar de ‘normale entree’ is. Ik moest wel lachten stiekem toen ik binnenstapte: als je niet oplet struikel je over een of andere drempel die totaal geen functie heeft maar die de entree wel iet wat onpraktisch maakt. Binnen zijn een stuk of 8 donker getinte mannen bezig met hun work-out. Ze groeten me met een lichte verbazing in hun stem. Bij de “balie” zeg ik dat ik voor de dansles van Scrooge kom. Ik moet een deuropening door naar rechts en daar is het.

Het is fijn te merken dat Scrooge oprecht geïnteresseerd in mijn opdracht voor school en in mij. Hij herinnerde zich mij nog van de les die hij ons een paar dagen daarvoor gegeven had. Door de vragen die hij mij stelt over mijn eigen dansachtergrond en hoe zich dat heeft ontwikkeld tijdens de opleiding voel ik me erg op mijn gemak en welkom om naar zijn les te komen kijken. Hij is zelfs iet wat teleurgesteld in zijn enthousiasme als ik zeg dat ik niet mee doe maar ga observeren. Gelukkig begrijpt hij het wel.

De manier waarop Scrooge les geeft is lekker pittig. De Jongeren moeten alert blijven om te kunnen volgen wat er gebeurd. Scrooge begint met een warming-up met daarop aansluitend lekker veel buik-en armspier oefeningen. Ik vind het grappig om te merken dat zijn aanpak van weinig uitleg en lekker doen voor de een wel werkt en voor de ander niet. Scrooge doet voor en de leerlingen moeten oppakken en na doen. De een is hier duidelijk sneller in dan de ander. Jongeren die moeite hebben met het snel oppikken stimuleert Scrooge door bij hun te gaan staan en al doende extra uitleg te geven. Ik vind dat dit goed werkt omdat je ziet dat het zelfvertrouwen van de jongeren zienderogen groeit. De laatste drie kwartier besteden ze aan de voorstelling waar ze naartoe werken. Ze zijn bezig met een choreografie die bestaat uit losse dansjes die de leerlingen deels al kennen, deels nog niet. Hier zie ik een andere kant van Scrooge zijn manier van les geven: namelijk een wat strengere Scrooge die zijn leerlingen wat harder toespreekt als ze niet opletten waardoor het dansje er slordig uit ziet. Een aantal keer had ik een beetje medelijden met een meisje die een aantal keer een  ‘uitbrander’ kreeg omdat ze het fout deed. Het gevolg was dat ze een beetje dichtklapte, kleiner begon te dansen en een in mij ogen onzekere houding tegenover de groep innam…Dit veranderde gelukkig wel weer toen Scrooge de groep als geheel een peptalk gaf.

De jonger die ik uit deze groep ga volgen is Jhon (spreek uit Jhan). Ik ben nieuwsgierig naar wat dans voor hem betekende. Tijdens de les was hij echt heel fanatiek, hij pakt alles heel snel op, is heel erg muziekaal en ritmisch. Maar het meest opvallende vond ik was dat hij als enige in de groep de betekenis/lagen van/in de muziek (tekst, instrumenten, ritmes, enz) vertaalde naar zijn manier van bewegen. Je kunt zien dat dans voor hem (nu al) meer is dan alleen dansen voor de leuk. Ook de gulzigheid waarmee hij naar Scrooge kijkt verraad dat hij meer wil kunnen, vooruit strevend is op een bewust fanatieke manier. Verder is het natuurlijk altijd leuk om een jongen die danst te volgen! Gelukkig vind hij het heel leuk om mee te werken. Ik heb ook al een klein gesprekje gehad met hem over dans, maar op een aantal dingen wil ik graag nog wat dieper in tijdens het interview dus ik wacht nog even met die informatie op mijn blog te zetten.